Ana SayfaFen BilimleriElektrik Enerjisinin Dönüşümü Konu Anlatımı 8.Sınıf

Elektrik Enerjisinin Dönüşümü Konu Anlatımı 8.Sınıf

Elektrik Enerjisinin Dönüşümü Konu Anlatımı 8.Sınıf fen bilimleri dersinde sorumlu olduğunuz konulardandır. Elektrik Enerjisinin Dönüşümü Konu Anlatımı soruları daha kolay bir şekilde çözebilmeniz için size yardımcı olacak. Elektrik Enerjisinin Dönüşümü Konu Anlatımını bu yazımızda anlatıyoruz. Elektrik Enerjisinin Dönüşümü ile ilgili bilmemiz gereken konu içeriğini şu şekilde sıralayabiliriz:

Elektrik Enerjisinin Isıya Dönüşmesi

Elektrik akımı iletken bir tel üzerinden geçerken telin direnci ile karşılaşır. Elektrik akımını oluşturan elektronlar iletken üzerinde hareket ederken iletkenin atom ve molekülleri ile etkileşerek enerjilerini aktarır. Bu sayede, atom ve moleküllerin titreşimleri artar ve ısı açığa çıkar. Bu şekilde elektrik enerjisi ısıya dönüşmüş olur.

Örnekler
Saç kurutma makinesi, ütü, tost makinesi, su ısıtıcısı gibi elektrikli ev aletleri ile lehim ve kaynak makineleri gibi iş makineleri çalıştıklarında içlerinde bulunan iletken metaller, elektrik enerjisinin ısıya dönüşmesi ile etrafa ısı verir.

Devrede açığa çıkan ısı enerjisi devreden geçen akım miktarına, akımın geçtiği süreye ve iletkenin direncine bağlıdır. Kullanılacak aletin amacına uygun olarak devrede kullanılacak iletken seçilir. Daha çok ısı enerjisinin çıkması gerekli olan aletlerde direnci büyük iletkenler tercih edilmelidir.

Sigorta

Elektrik enerjisinin ısıya dönüşmesi bazı tehlikelere de sebep olabilmektedir. Bu sebeple, hem kendimizi hem de elektrikle çalışan aletlerimizi korumak için sigorta kullanılmaktadır.

Bir elektrik devresinde bazı devre elemanlarının görevini yapmaması ya da devreye dışarıdan etki olduğunda, devreden geçen akım yükselebilir.

Sigorta, devreden istenenden daha yüksek miktarda akım geçtiğinde, devre akımını keserek güvenliği sağlar.
  • Günlük hayatımızda akımın kesilmesi sigortanın atması olarak kullanılır. Devreye seri olarak bağlanan sigortalar, taşıyabilecekleri en yüksek akım miktarına (amper) göre sınıflandırılır.
  • Kullanılacak sigorta devreden geçen akım miktarına göre seçilmelidir.
  • Devreden geçmesi istenen akım miktarından çok daha büyük akımlara dayanan (devre akımını kesmeyen ) bir sigorta kullanıldığında, sigorta devreden istenilenden fazla akımın geçmesine izin vererek, kullanılan aletin zarar görmesine sebep olur.
Sigorta Modelleri
Telli sigorta ve manyetik sigorta bazı sigorta modellerine örnek olarak verilebilir.

sigorta turleri 1

Telli sigortalarda devreden yüksek akım geçtiğinde sigorta içerisinde kullanılan iletken tel eriyerek kopar ve bu şekilde devreden geçen akım kesilmiş olur.

Manyetik sigortalarda ise devreden yüksek akım geçtiğinde bakır tel sarılı olan demir parça mıknatıslanır ve karşısında yer alan metal parçayı çekerek devreden akım geçmesini engellemiş olur.

Elektrik Enerjisinin Işığa Dönüşmesi

Elektrik devresinde iletken üzerinden akımın geçmesi ile elektrik enerjisinin bir kısmı ısıya dönüşür. Açığa çıkan ısı enerjisi ile iletken tel ısınarak bir süre sonra akkor hâline gelir ve ışık yaymaya başlar. Bu şekilde elektrik enerjisi ışığa dönüşür.

Örnek
Ampul içerisinde erime sıcaklığı çok yüksek, genellikle tungsten den yapılan filaman adı verilen ince bir tel bulunur. Elektrik akımı filaman üzerinden geçerken elektronlar telin atomları ile çarpışır ve daha fazla titreşmelerine neden olur. Atomları daha fazla titreşmeye başlayan filaman tel yaklaşık 2000-3000 °C’a kadar ısınır. Bu sıcaklığa kadar ısınan filaman, ısı ile birlikte ışık da yayar. Ampul patladığında ise içerisindeki filaman tel kopar ve tel üzerinden akım geçmediği için ampul ışık vermez.

Elektrik Enerjisinin Hareket Enerjisine Dönüşmesi

Elektrik motorları, elektrik enerjisini hareket enerjisine dönüştüren araçlardır. Bu araçlarda elektrik akımı ve manyetik alanın etkileşimi ile bir kuvvet oluşur. Bu kuvvetin etkisi ile de hareket oluşur. Elektrik motorları günlük yaşamda birçok yerde kullanılmaktadır.

Örnek
Saç kurutma makinesi, elektrikli süpürgeler, elektrikli bisiklet, asansör gibi birçok araçta elektrik motoru kullanılır.

Hareket Enerjisinin Elektrik Enerjisine Dönüşmesi

Elektrik motorlarına bezer, fakat elektrik motorlarında gerçekleşen olayların tersi ile bazı araçlar ile hareket enerjisinden elektrik enerjisi elde edilebilir.

Hareket enerjisinden elektrik enerjisi elde edebilmek için mıknatıslarla oluşturulmuş manyetik alan içerisinde iletken tel hareket ettirilir ve bu iletken tel üzerinde elektrik akımı oluşur.

Örnek
Günlük yaşamda hareket enerjisinin elektrik enerjisine dönüştürüldüğü en yaygın örnek jeneratörlerdir. Jeneratörler; birçok işyeri, yaşam alanlarında kullanıldığı gibi, hastane ve santraller gibi elektrik enerjisinin sürekli olması gereken yerlerde de kullanılmasının hayati önemi vardır.

Güç Santralleri

Elektrik enerjisi; güneş enerjisi, hareket enerjisi ve kimyasal enerji gibi enerji çeşitlerinden dönüştürülerek elde edilir.

Evlerde kullanılan küçük cihazlar için pil, güneş paneli veya jeneratör gibi araçlar kullanılarak bu dönüşüm sağlanabilir. Fakat, daha yaygın olarak kullandığımız şehir elektriği daha büyük sistemler tarafından üretilir.

Günlük yaşamda, şehirlerde kullandığımız elektrik enerjisi, elektrik santrallerinde üretilmektedir.

guc santralleri

Elektrik santrallerinde, enerji türlerinin bazı işlemlerle birbirine dönüşümleri kullanılarak elektrik enerjisi üretilir. Bu santrallerden yaygın olarak kullanılanlar; termik santral, doğal gaz santrali, hidroelektrik santral, jeotermal santral, rüzgâr santrali ve nükleer santraldir.

Santralin türüne göre birbirine dönüşen enerji türleri ve dönüştürme işlemleri değişir.

Termik santrallerde ve doğal gaz santrallerinde üç enerji dönüşümü sonrasında elektrik enerjisi elde edilir.

Bu dönüşümler sırası ile şu şekildedir:

Enerji Dönüşümü Aşamaları
  • İlk olarak kömür ya da gazın yanmasıyla kimyasal enerji ısıya dönüştürülür.
  • Daha sonra, ısı ile açığa çıkan su buharı türbinleri döndürür ve ısı, hareket enerjisine dönüştürülür.
  • Manyetik alan içerisinde türbinlerin dönmesi ile de hareket enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülür.

Nükleer santrallerde de benzer bir yöntem kullanılır. Fakat farklı olarak burada elde edilen ısı, nükleer reaksiyonlardan açığa çıkar.

Hidroelektrik santrallerde belli bir potansiyel enerjiye sahip suyun, potansiyel enerjisi ilk olarak hareket enerjisine dönüştürülür. Daha sonra bir yerden belirli hızlarda hareket eden ya da düşen su, hareket enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren türbinlere çarpar ve türbinleri döndürür. Bu şekilde elektrik enerjisi elde edilir.

Jeotermal enerji santrallerinde, yeraltında çıkan sıcak buharların türbinleri döndürmesi ile ilk olarak ısı enerjisi hareket enerjisine, daha sonra hareket enerjisi elektrik enerjisine dönüşür.

Rüzgâr santrallerinde rüzgârın etkisi ile dönen pervaneneler ile hareket enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülür.

Enerji Tasarrufu

Günlük yaşamda kullandığımız hemen hemen her araç elektrik enerjisi ile çalışmaktadır. Bu sebeple elektrik enerjisi, kullanım sıklığından dolayı günümüzde vazgeçilmez bir enerjidir.

Ülkemizde elektrik enerjisi elde edebilmek için kurulan santrallerin çoğu doğal gaz ve kömür gibi sınırlı miktarda kaynağa sahip; bir başka deyişle, tükenen kaynaklardan elde edildiğinden dolayı elektrik enerjisinin gereksiz kullanımına dikkat etmek gerekir.

Enerji kullanım alanları
Ülkemizde tüketilen elektrik enerjisinin yaklaşık %50’si sanayiye, %35’i ısınma, temizlik ve aydınlanma gibi günlük kullanımlara, %5’i tarıma, geri kalan %10’u da diğer çeşitli amaçlar için kullanılır.

Günlük yaşamda kullanılan elektrik enerjisi bu kadar yüksek bir oranda olmasından dolayı, yapılabilecek tasarrufların kaynaklan daha verimli ve daha uzun süre kullanabilmeye etkisi olur.

Enerji Tasarrufu Nasıl Yapılır?
  • Gereksiz yere kullanılan fazla aydınlatmalara dikkat etmek.
  • Daha az tüketim yapan aydınlatmaları tercih etmek.
  • Çalışmayan elektrikli aletlerin fişinin prize takılı bırakmamak.
  • İzlenmeyen televizyonların ya da monitörleri açık bırakmamak.
  • Enerji tüketen ev eşyalarını az enerji tüketenlerden seçmek.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz