Sözcükte Anlam Konu Anlatımı 7.Sınıf

Sözcükte anlam konu anlatımı 7.sınıf konu başlıkları arasında yer almakla beraber, sözcükte anlam konusunu işleyip bir çok sözcükte anlam örneğiyle konumuzu pekiştireceğiz.

1. GERÇEK ANLAM

Bir sözcük söylendiğinde akla gelen ilk anlamına gerçek anlam denir. Kelimelerin sözlükteki ilk anlamlarıdır. Bu yüzden sözlük anlamı da denir.

Örnekler:
 Karabaş, bir şeyin kokusunu aldı Nesnelerden yayılan zerrelerin burunda uyandırdığı duygu
 Kör adama kimse yardım etmedi Görme engelli
Kitaplarını boş bir kutuya yerleştirdi İçinde, üstünde hiç kimse veya hiçbir şey bulunmayan

2. MECAZ ANLAM

Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir. Mecaz anlamlı sözcükler genelde soyut anlam kazanır.

Örnekler:
Ortalıkta savaş kokusu vardı Belirti, işaret
Olaylara karşı kör ve sağırdır Duyarlılığını yitirmiş
Boş sözlerle beni oyalamayın Bir işe yaramayan
Örnekler:
Yazınız silik olduğu için okunmuyor Gerçek
Okuduğum romanın en silik karakteri Ersin’di Mecaz
Metindeki mecaz anlamlı kelimelerin altını çizdi Gerçek
Maçta hata yapınca teknik direktör genç oyuncuyu çizdi Mecaz
Dar elbiselerimi artık giyemiyorum Gerçek
Devlet dar gelirli ailelere yardım elini uzatmalı Mecaz
Bu çantalar çok ağır Gerçek
Sözlerim ona çok ağır gelmiş Mecaz
Evin önündeki duvar yıkıldı Gerçek
Haber duyunca adam adeta yıkıldı Mecaz
Ormanlarımız bir bir yanıyor Gerçek
Bu işi bitiremezsek yandık Mecaz
Yürümekten ayaklarım şişti Gerçek
Köprünün ayağına bomba koymuşlar Yan
Kuşların kanatları çok güzel tasarlanmıştır Gerçek
Uçağın kanadı hasar görmüş Yan

3. TERİM ANLAM

Bir bilim, sanat, spor veya meslek dalıyla ilgili özel ve belirli bir kavramı karşılayan sözcüklere terim anlamlı sözcük denir.

Örnekler:
Tiyatro  Sahne, dekor, suflör, perde, oyun…
Edebiyat  Kinaye, dörtlük, kompozisyon, münazara…
Gök Bilimi  Samanyolu, Güneş, Ay, yıldız…
Matematik  Karekök, küme, daire, basamak…
Müzik  Nakarat, nota, sol anahtarı, metronom…
Spor  Smaç, blok, penaltı, köşe vuruşu…
Tıp  Anestezi, serum, bakteri, narkoz…
Hukuk  Beraat, feragat, tahliye, şerh…

Not: Bir sözcüğün terim anlamlı olup olmadığı kullanıldığı cümleye göre değişebilir.

Örnekler:
Doğru haber veren gazeteler de var Gerçek anlam
İki noktadan tek bir doğru geçer Terim anlam
Olaya bir de şu açıdan bakalım Mecaz anlam
İkizkenar üçgenin taban açıları eşittir Terim anlam

4. SOMUT ANLAM

Beş duyumuz olan görme, dokunma, tatma, koklama ve duymadan herhangi biri ile algılayabildiğimiz sözcüklere somut anlamlı sözcükler denir.

Örnekler:
Görme  Mavi, uzun, deniz, çiçek…
Dokunma  Sıcak, soğuk, rüzgâr, yumuşak…
Tatma  Acı, tatlı, ekşi…
Koklama  Koku, parfüm, esans…
Duyma  Ses, gürültü, müzik…

5. SOYUT ANLAM

Beş duyumuzdan hiçbiriyle algılayamadığımız sözcüklere soyut anlamlı sözcükler denir.

Örnekler:

İyilik, kötülük, kin, sevinç, öfke, umut, keder, özlem, bilgi, saygı, cesaret…

6. GENEL – ÖZEL ANLAM

Anlamca daha geniş kapsamlı olan sözcüklere genel anlamlı, anlamca daha dar kapsamlı olan sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler denir.

Genelden özele doğru bir sıralama yaparsak kapsam daralır:

• Gezegen – Kıta – Ülke – Bölge – İl – İlçe – Mahalle – Sokak

Özelden genele doğru bir sıralama yaparsak kapsam genişler:
• Papatya – Çiçek – Bitki – Canlı – Varlık

Yorum yapın